تولید ماهیان تریپلوئید (عقیم) توسط آقای دکتر عبدالجبار ایرانی

تریپلوئیدسازی یک فناوری نوینی است که برای عقیم‌سازی ماهیان به کار می‌رود. این ماهیان به جای دو سری کروموزوم که در ماهیان معمولی دیپلوئید وجود دارد، سه سری کروموزوم دارند. یکی از بزرگ ترین مشکلاتی که پرورش دهندگان با آن دست به گریبان هستند بلوغ و رسیدگی جنسی زودهنگام ماهیان پرورشی است. چراکه در نتیجه آن، انرژی حاصل از تغذیه ماهیان به جای آنکه صرف رشد و تولید گوشت شود، برای رشد و نمو اندام های جنسی و فعالیت‌های مربوط به آن می‌شود. بنابراین با عقیم‌سازی ماهیان رشد آنها به طور چشمگیری افزایش می‌یابد. از طرف دیگر، برای رهاسازی ماهیان در آبهای طبیعی و کنترل جمعیت آنها می‌توان از این فناوری استفاده کرد.

برای تولید ماهیان تریپلوئید دو روش مستقیم و غیر مستقیم استفاده می‌شود. در روش مستقیم، تخم‌های لقاح یافته ماهی قبل از مرحله خروج گویچه قطبی دوم، در معرض شوک‌های فیزیکی مثل شوک حرارتی و شوک فشار قرار می‌گیرند. بدین ترتیب از خروج گویچه قطبی دوم جلوگیری می شود و تکامل جنین با سه سری کروموزوم ادامه می‌یابد. در روش غیر مستقیم، ابتدا با استفاده از شوک‌های فیزیکی ماهیان تتراپلوئید (ماهیان دارای چهار سری کروموزوم) تولید می‌شود. این ماهیان تتراپلوئید بالغ می‌شوند و آمیزش آنها با ماهیان دیپلوئید معمولی باعث تولید 100 درصد تریپلوئید می‌گردد.